• Jak rozpoznać hipermobilność? Metody diagnostyczne.

    Jak rozpoznać hipermobilność? Metody diagnostyczne.

    Hipermobilność konstytucjonalna jest trudno rozpoznawalna, a wiele osób początkowo uznaje ją za atut – wielu z nas cieszyłoby się, że może wykonać szpagat bez przygotowania. Należy jednak pamiętać, że nadruchomość stawów może mieć przykre konsekwencje, a jej wczesne wykrycie pozwoli na zastosowanie odpowiednich środków zapobiegawczych i pomoże wyeliminować jej skutki.

    Hipermobilność może być trudna do rozpoznania – szczególnie na początku, kiedy nie towarzyszy jej ból. Nadruchomość diagnozowana jest za pomocą metod przesiewowych i szczegółowych.

    Metoda badań przesiewowych

    Celem badania przesiewowego jest wstępne potwier­dzenie lub wykluczenie podejrzenia hipermobilności u pacjenta, który zauważył u siebie podejrzane objawy, np. że jest nieprzeciętnie gibki i rozciągnięty. W ba­daniach przesiewowych wykorzystuje się niektóre z testów stosowanych do badania szczegółowego. To pozwala stwierdzić, czy pacjent powinien rozpocząć dalszą diagnostykę w kierunku hipermobilności.

    Metody badań szczegółowych

    1. Skala Beightona

    Skala jest najczęściej stosowana w Europie Zachodniej. Nie jest najdokładniejsza – pomija się w niej liczne stawy, np. barkowy, biodrowy, czy stawy kręgosłupa, mogące ujawniać nadmierną ruchomość. Skala ta nie daje również możliwości oceny stopnia hipermobilności. Za każdy objaw badany może uzyskać 1 punkt, dla każdej strony w testach od 1 do 4. Maksymalny wynik wynosi 9 punktów, jeśli wszystkie testy są dodatnie. Przyjmuje się, że wynik 4 na 9 oznacza hipermobilność.

    1. Bierny przeprost V stawu śródręczno-paliczkowego >90°
    2. Bierne przyciągnięcie kciuka do dłoniowej powierzchni przedramienia
    3. Bierny przeprost stawu łokciowego >10°
    4. Bierny przeprost stawu kolanowego >10°
    5. Czynne przodozgięcie tułowia i położenie dłoni na podłodze, przy wyprostowanych stawach kolanowych


    2. Skala Contompasi
    s

    Skala ta jest zmodyfikowaną skalą Beightona, pozwalającą na ocenę stopnia hipermobilności. Wadą tej metody jest czasochłonność i konieczność wykonywania precyzyjnych pomiarów kątowych.


    3. Skala Hospital del Mar, kryteria Bulbena (1992r.)

    Skala 10-punktowa, stosowana głównie w krajach hiszpańskojęzycznych. Oprócz standardowych przeprostów stawów bierze się tu pod uwagę m.in. możliwość przesuwania rzepki i zgięcie stawu kolanowego (możliwość zetknięcia pięty z pośladkiem).


    4. Kryteria Sachse’go (1969r.) uzupełnione przez Kapandji’ego (1974r
    .)

    Skala ta jest sposobem oceny hipermobil­ności i jej stopnia stosowanym w Polsce. Wszystkie testy dla stawów symetrycznych wyko­nywane są obustronnie. Wynik jest dodatni, gdy hipermobilność dotyczy obu stawów. HK występuje wówczas, gdy osoba badana uzyska wynik dodani w 7 z 13 testów.


    5. Kryteria rozpoznania zespołu nadmiernej wiotkości wg Grahame.

    Grahame wraz z zespołem badawczym opracował zestawienie objawów umożliwiające rozpozna­nie zespołu hipermobilności.

    Zespół ten można rozpoznać, jeśli stwierdza się:

    1. dwa główne kryteria rozpoznania
    2. jedno główne i dwa lub cztery dodatkowe kryteria rozpoznania
    3. dwa dodatkowe kryteria – jeśli jednocześnie stwierdzono HK u najbliższej rodziny (1. stopień pokrewieństwa).


    Kryteria główne

    • W skali Beighton’a wynik 4/9 punktów lub więcej (obecnie lub w przeszłości)
    • Bóle w obrębie czterech lub większej liczby stawów przez okres dłuższy niż 3 mie­siące


    Kryteria dodatkowe

    • W skali Beighton’a wynik 1, 2 lub 3/9 (0, 1, 2 lub 3 jeśli >50 r.ż.)
    • Bóle ≥ 3 miesiące) w obrębie 1 – 3 stawów lub bóle pleców ≥3 miesiące), spondy­lo­za, kręgoszczelina, kręgozmyk
    • Zwichnięcia/podwichnięcia jednego lub więcej stawów, bądź jednego stawu więcej niż jeden raz.
    • „Reumatyzm tkanek miękkich” trzy lub więcej epizodów (np. zapalenie przyczepów mięśni, ścięgien lub kaletek)
    • Sylwetka marfanoidalna (wysoka, smukła, stosunek obwodu do wzrostu >1,03; stosu­nek górnej do dolnej części ciała <0,89; palce pajęcze – dodatni test Stein­berg’a* i/lub nadgarstka**)
    • Objawy skórne: rozstępy, nadmierna rozciągliwość, cienka skóra, papirusowe blizny
    • Objawy oczne: opadające powieki, krótkowzroczność
    • Żylaki lub przepukliny lub wypadanie narządu rodnego/odbytu.
      *test Steinberg’a – służy ocenie długości palców. Test jest pozytywny, jeśli po przywiedzeniu kciuka i zakryciu go pozostałymi palcami dłoni paliczek dalszy kciuka wystaje poza łokciową krawędź dłoni;
      **test nadgarstka – służy ocenie długości palców. Test jest dodatni, jeśli obejmując nadgarstek drugiej ręki mały palec i kciuk zachodzą na siebie o długość paznokcia. Wynik testu jest zależny zarówno od długości palców, jak i obwodu nadgarstka.

    Według niektórych autorów do rozpoznania hipermobilności konstytucjonalnej wystarczy stwierdzenie nadruchomości jedynie części stawów przy współistnieniu kryteriów dodatkowych.

    Jak wynika z powyższych zestawień, wszystkie kryteria oceny hipermobilności zawierają pewne wspólne cechy. W praktyce, najważniejsza jest umiejętność oszacowania, czy osoba badana jest, czy nie jest hipermobilna.
    Jeśli podejrzewa się HK u pacjenta należy zwrócić uwagę na:

    • przeprost dłoni i palców,
    • zgięcie dłoniowe i grzbietowe nadgarstka,
    • rotację zewnętrzną stawu ramiennego ≥90°),
    • ruchomość kręgosłupa szyjnego (rotacja ≥90° w jedną stronę; zgięcie boczne >60° w jedną stronę),
    • ruchomość stawów skroniowo-żuchwowych (możliwość umieszczenia w ustach czterech palców pionowo jeden nad drugim),
    • ruchomość kręgosłupa piersiowego (możliwość biernej rotacji jednostronnie ³90°),
    • ruchomość stawów biodrowych (suma rotacji wewnętrznej i zewnętrznej ≥120°),
    • ruchomość stawów skokowych (zgięcie podeszwowe i grzbietowe ≥90°),
    • ruchomość palucha (bierne zgięcie grzbietowe stawu śródstopno-paliczkowego ≥90°).

    Mimo skutecznych metod badawczych, hipermobilność wciąż jest rzadko rozpoznawalna, a wiele osób ignoruje jej objawy. Niestety, brak rozpoznania hipermobilności i niestosowanie środków zapobiegawczych, może pogłębić jej skutki i wywołać poważne konsekwencje. Jeśli więc zaobserwujemy u siebie lub swojego dziecka nadmierną gibkość i łatwość w wyginaniu stawów, najlepiej udać się do lekarza.

    Kryteria Sachse’go (1969r.) uzupełnione przez Kapandji’ego (1974r.)

    TestOcena
    1. Badanie retrofleksji tułowia w pozycji leżą­cej na brzuchu. Kończyny górne zgięte w stawach łokciowych, dłonie leżą płasko na wysokości barków, przedramiona równolegle do osi długiej ciała. Prostując stawy łokciowe pacjent unosi górną część tułowia powodując przeprost w odcinku lędźwiowym.
    Wyprost stawów łokciowych:
    A – 120°
    B – 120° – 90°
    C – <90°
    1. Badanie przodozgięcia tułowia. Pacjent w pozycji stojącej, wykonuje skłon do przodu, stawy kolanowe wyprostowane, stopy złą­czone, dłońmi sięga do podłogi.
    Dotyka podłogi:
    A – czubkami palców
    B – zgiętymi stawami śródręczno-palcowymi
    C – kładzie całe dłonie, klatka piersiowa przy udach
    1. Zgięcie boczne. Pacjent w pozycji stojącej, wykonuje zgięcie boczne.
    Pion puszczony z fałdu pachowego tylnego po stronie przeciwnej do zgięcia:
    A – dochodzi do szpary pośladkowej
    B – dochodzi do połowy pośladka po przeciwnej stronie
    C – wysuwa się poza zarys pośladka
    1. Rotacja tułowia. Pacjent siedzi okrakiem na krześle, dłonie splecione na szyi, łokcie złączone.
    Rotacja w jedną stronę:
    A – < 50°
    B – 50° – 70°
    C – > 70°
    1. Rotacja głowy i szyi. Pacjent siedzi okrakiem na krześle, ręce splecione z tyłu tułowia, broda przyciągnięta do szyi.
    Rotacja w jedną stronę:
    A – < 70°
    B – 70° – 90°
    C – > 90°
    1. Stawy śródręczno-paliczkowe. Dłoń pa¬cjenta leży na stole. Bierne zgięcie grzbietowe stawów śródręczno-paliczkowych.
    Rotacja w jedną stronę:
    A – < 45°
    B – 45° – 60°
    C – > 60°
    1. Bierne przyciągnięcie kciuka do dłoniowej powierzchni przedramienia.
    A – kciuk nie dotyka przedramienia
    B – dotyka w nieznacznym stopniu
    C – dotyka bez trudu / przylega do przedramienia
    1. Stawy łokciowe. Pacjent w pozycji siedzą­cej, kończyny górne zgięte w stawach łok­ciowych, złączone. Pacjent prostuje kończy­ny bez rozłączania przedramion.
    Wyprost:
    A – > 80°
    B – 80° – 65°
    C – < 65°
    1. Stawy barkowe. Zgięcie horyzontalne. Próba biernego przyciągnięcia łokcia do przeciwległego barku.
    A – łokieć do linii środkowej ciała
    B – łokieć pomiędzy linią środkową ciała,
    a przeciwległym barkiem
    C – łokieć dotyka przeciwległego barku
    1. Stawy barkowe. Łączenie dłoni na plecach, jednej od góry, drugiej z dołu.
    A – palce nie stykają się
    B – palce dotykają się lub nakładają na siebie do pierwszego paliczka
    C – całe dłonie nakładają się na siebie
    1. Stawy kolanowe. Bierny wyprost lub prze­prost kolana w pozycji leżącej na grzbiecie.
    A – pełen wyprost
    B – przeprost < 10°
    C – > 10°
    1. Stawy biodrowe. Suma biernej rotacji we­wnętrznej i zewnętrznej w pozycji leżącej na grzbiecie.
    A – < 90°
    B – 90° – 120°
    C – >120°
    1. Stawy biodrowe. Bierne odwiedzenie w pozycji leżącej na grzbiecie
    A – < 40°
    B – 40° – 50°
    C – >50°

    *Gdzie A oznacza hipomobilność lub ruchomość prawidłową, B, to niewielka hipermobilność, a C – znaczna hipermobilność.

    Zostaw odpowiedź →

Napisz komentarz

Anuluj komentarz