Joanna Stodolna-Tukendorf
Joanna Stodolna-Tukendorf

7 kroków diagnostyki funkcjonalnej jako klucz do skutecznej terapii pacjenta

Diagnostyka funkcjonalna skupia się na ocenie funkcjonowania całego układu ruchu, na przykład na sposobie chodzenia czy sile mięśni

 Ma ona na celu wykrycie ewentualnych dysfunkcji, by umożliwić wprowadzenie jak najbardziej efektywnego leczenia, które wyeliminuje wady czy zaburzenia. Diagnostykę funkcjonalną najczęściej kojarzy się ze sportowcami, gdyż to właśnie ich układ ruchu narażony jest na największe przeciążenia. To właśnie pacjenci-sportowcy potrzebują także stałego kontrolowania swoich zdolności motorycznych, by móc zwiększać swoją wydajność poprzez dobranie odpowiedniego treningu. Jednak zamykanie się wyłącznie na sportowców byłoby błędem. 

Dzisiaj chciałabym pokazać Ci, jak możesz wykorzystać diagnostykę funkcjonalną w fizjoterapii pacjentów ze zmianami zwyrodnieniowymi, dolegliwościami bólowymi, po przebytych kontuzjach. Może być przeprowadzana zarówno u dorosłych, jak i u najmłodszych pacjentów. Przygotowałam dla Ciebie stały schemat, z którego możesz korzystać każdego dnia w swoim gabinecie. Oto siedem kroków diagnostyki funkcjonalnej, które są kluczem do skutecznej terapii pacjenta.

Pamiętaj!
Odpowiednio przeprowadzona diagnostyka pomoże Ci zaplanować indywidualną terapię, którą dostosujesz do potrzeb pacjenta. Pozwoli Ci także kontrolować zmiany i postępy podczas kolejnych wizyt.

4 pytania, na które odpowiada diagnostyka funkcjonalna

Zanim zaczniesz proces diagnostyczny, pamiętaj o tym, że ma on odpowiedzieć na cztery podstawowe pytania:

  1. Dlaczego i z czym pacjent zgłosił się do gabinetu?
  2. Jakie struktury obejmuje zaburzenie?
  3. Z czego wynika problem pacjenta?
  4. Co ja mogę zrobić, by mu pomóc?

Jeśli któreś z tych pytań pozostało bez odpowiedzi, prawdopodobnie musisz wrócić do któregoś z etapów badania lub skierować pacjenta na dodatkowe badania, czy konsultacje u specjalisty z innej dziedziny medycyny. Musisz dowiedzieć się o pacjencie i jego problemie, jak najwięcej, by pomóc mu najlepiej, jak to możliwe. Dlatego nie zapominaj o tych pytaniach podczas swojej pracy.

Diagnostyka funkcjonalna – co ocenia?

Podczas procesu diagnostyki będziesz oceniać:

  • Stabilizację, a zatem zdolność pacjenta do utrzymania równowagi chwiejnej, ale także do zminimalizowania wychyleń środka ciężkości we wszystkich kierunkach
  • Siłę i wydolność mięśniową – zdolność do wytwarzania siły niezbędnej, by się poruszać w odciążeniu  i obciążeniu
  • Zakresy ruchu w poszczególnych stawach – jest to zawsze punkt odniesienia podczas badania
  • Rozkład obciążeń stóp w statyce oraz tor przetaczania stopy podczas chodu, by zauważyć ewentualne nieprawidłowości wzorca chodu
  • Wzorzec chodu oraz ogólną postawę pacjenta

A teraz czas przejść do siedmiu kroków diagnostyki funkcjonalnej, które możesz wykorzystać w swoim gabinecie.

  1.  Wywiad

Moim zdaniem wywiad jest jednym z kluczowych, ale cały czas niedocenianych elementów diagnostyki. Bez uważnego słuchania pacjenta, bez zadawania konkretnych, naprowadzających pytań, automatycznie utrudniasz sobie proces diagnostyczny. Chory jest w stanie przekazać Ci wiele niezbędnych informacji. Podczas wywiadu zawsze skupiaj się na konkretnych pytaniach. Możesz skorzystać z mojej podstawowej listy pytań:

  • Dlaczego pacjent postanowił przyjść do Twojego gabinetu? Czy był to przebyty uraz, czy może chęć zrobienia badania profilaktycznego? Może dolegliwości utrudniają wykonywanie codziennych czynności? Musisz wiedzieć, dlaczego pacjent prosi o Twoją poradę.
  • Jaki jest tryb pracy pacjenta? Praca to ogromna część naszego życia, dlatego trzeba wiedzieć, jak wpływa ona na Twojego pacjenta. Czy pracuje przed komputerem, czy może jest pracownikiem fizycznym? W jakiej pozycji pracuje i jakie obuwie nosi?
  • Czy jest aktywny fizycznie? Czy uprawia jakiś sport? Jeśli tak, to jak często oraz jaki.
  • Czy choruje? Powinny interesować Cię wszystkie choroby, gdyż mogą one być związane z obecnym stanem pacjenta. Skup się na chorobach układowych, takich jak cukrzyca, choroby reumatologiczne czy łuszczyca. Dowiedz się również, od jak dawna pacjent choruje.
  • Czy doświadczył urazów? Nawet uraz z dzieciństwa jest istotny dla stanu zdrowia. Dowiedz się wszystkiego w tej kwestii. Czy były to zwichnięcia, złamania lub skręcenia? W jaki sposób je leczono i czy było zastosowane unieruchomienie kończyny?
  • Czy pacjent przechodził jakikolwiek zabieg operacyjny? To dotyczy także cesarskiego cięcia u kobiet.
  • W którym miejscu odczuwany jest ból oraz w jakim nasileniu? Jeśli pacjent zgłosił się do Ciebie z dolegliwościami bólowymi, sprawdź, w którym miejscu i jak bardzo go boli. Zastosuj skalę VAS. Dowiedz się, podczas jakich czynności ból się nasila, a co go łagodzi. Kiedy się pojawia, czy jest stale w jednym miejscu, czy może promieniuje? Czy pacjent opisuje go jako ból, czy może jako drętwienie lub mrowienie? Kiedy pojawił się po raz pierwszy? Czy to jest pierwszy taki incydent? Jeśli nie, to jakie było leczenie i jak długa była przerwa w dolegliwościach?
  • Jeśli pacjentem jest dziecko, istotnym aspektem jest jego rozwój. Jak przebiegł rozwój niemowlęcy? Czy dziecko było sadzane, czy też usiadło samo? Czy było stawiane w chodziku? Czy raczkowało, czworakowało? Kiedy zaczęło chodzić samodzielnie?
  • I ostatnie, ale niemniej ważne – w jakim obuwiu najchętniej chodzi pacjent? To pytanie może nakierować Cię na ewentualne zmiany spowodowane rodzajem noszonego obuwia.
  1.  Analiza ruchu

W tym momencie możesz wykonać analizę chodu. Ja zaczynam od badania na macie tensometrycznej (podobaroskopie). Skupiam się na obserwacji pacjenta podczas chodu, przede wszystkim na tym:

  • w jaki sposób stawia stopę i jak ją przetacza
  • w którym momencie zachodzi pronacja
  • jak pracuje staw kolanowy oraz miednica
  • czy aktywność mięśni pośladkowych jest prawidłowa
  •  jaki jest zakres ruchomości stawu kolanowego i biodrowego

Wyniki z maty tensometrycznej zapisuję w  programie, który umożliwia przeanalizowanie toru przetaczania stopy, kąt kroku, jego długość, siłę uderzenia piętą i odbicia od podłoża.

Podczas analizy ruchu wykonuję także badanie statyczne – sprawdzam symetrię obciążenia i umiejscowienie środka ciężkości.

  1.  Testy diagnostyczne

Testy zawsze wykonuje zarówno w pozycji stojącej, jak i siedzącej, gdy stopy są odciążone. To także moment, w którym przeprowadzam testy wydolności mięśniowej (na przykład dla strzemienia stopy) i stabilizacyjnej (test Trendelenburga) oraz testy prowakacyjne (Mouldera czy Griffiki), dzięki temu mogę zróżnicować czy mam do czynienia z metatarsalgią, czy nerwiakiem Mortona. Pamiętaj jednak, że w diagnostyce funkcjonalnej istnieje dużo więcej testów, które możesz wykonać.

  1.  Różnicowanie struktur i zaburzeń czynnościowych

Ten krok pozwoli Ci określić, co powoduje dolegliwości bólowe u Twojego pacjenta. Jeśli chory zgłasza się do Ciebie na przykład z bólem krzyża, właśnie na tym etapie musisz zróżnicować czy ból pochodzi ze stawu krzyżowo-biodrowego, więzadeł miednicy, segmentu L5/S1, czy też któregoś z mięśni obręczy biodrowej.

  1.  Badanie manualne stawów i tkanek miękkich narządu ruchu

Na tym etapie Twoim zadaniem jest sprawdzenie zakresu ruchomości stawów, punktów maksymalnej bolesności, punktów spustowych, elastyczności i długości mięśni oraz więzadeł. Zwróć uwagę czy pacjent boryka się z ograniczeniem, czy też z hipermobilnością stawów.

  1.  Planowanie terapii

Planowanie terapii to nie tylko stworzenie długoterminowego schematu, który ma na celu poprawienie funkcjonowania. Pacjent często oczekuje od Ciebie pomocy natychmiastowej – szybkiego pozbycia się bólu. Dlatego podczas planowania terapii wykaż się nie tylko umiejętnościami terapeutycznymi, ale także empatią. Spraw, by Twój pacjent czuł się komfortowo i bezpiecznie. W niektórych sytuacjach dostosowanie się do pacjenta jest konieczne (na przykład gdy nie może on przejść przez pełen program terapeutyczny). Pamiętaj jednak, że to Ty jesteś terapeutą i od Twoich działań zależy zdrowie chorego.

  1.  Kontrolowanie postępów

Kontrola postępów nie może opierać się na Twojej pamięci. Zawsze dokumentuj wszystkie swoje spotkania z pacjentem, wszystkie badania oraz to, co pacjent Ci mówi. To dotyczy między innymi odczuć bólowych, które musisz usystematyzować, by zauważyć rzeczywistą poprawę. Dlatego mówiłam o korzystaniu ze skali VAS. Im bardziej obszerną dokumentację będziesz prowadzić, tym łatwiej będzie Ci zauważyć rzeczywiste efekty swoich działań.

I tak właśnie wygląda mój schemat w siedmiu krokach, który umożliwia mi skuteczne przeprowadzenie diagnostyki funkcjonalnej. Jeśli będziesz z niego korzystać, zawsze możesz mieć pewność, że nie pominiesz istotnego etapu procesu diagnostycznego. To z kolei wprowadza spokój w działaniach, umożliwia lepsze przygotowanie się do swojej pracy. Pamiętaj także, że pacjenci również wyczuwają, z kim mają do czynienia. Usystematyzowane działanie to pewność siebie i profesjonalizm. Nie zapominaj o tym!

Mam nadzieję, że siedem kroków diagnostyki funkcjonalnej pomoże Ci w niejednej sytuacji. Na tym jednak nie mam zamiaru kończyć. W następnym wpisie opowiem Ci o tym, jak badać chód i na które elementy zwrócić szczególną uwagę.

4.7 16 votes
OCEŃ ARTYKUŁ
Zapis
Powiadom o
guest
121 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
Inline Feedbacks
View all comments
Monika
Monika
6 miesięcy temu

Świetny materiał 🙂

Aldona
Aldona
6 miesięcy temu

Bardzo ciekawy wywiad, poleca. Uważam, że mamy coraz więcej wiedzy na temat stóp, wad, różnych dolegliwości, badania pacjenta itd. Ten materiał daje szansę na usystematyzowanie, ułożenie wszystkiego w kilku krokach. Jest proste, przejrzyste, dobre dla terapeuty i super dla pacjenta. Dzięki i serdecznie poleca.

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Aldona

Dziękuję! Owocnej pracy z pacjentami

Kasia
Kasia
6 miesięcy temu

Bardzo przydatne informacje! Taka ustrykturyzowana kolejność działania z pewnością pomoże w osiąganiu lepszych rezultatów w pracy z pacjentami 🙂

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Kasia

Cieszę się, że CI się przyda 🙂

Kasia
Kasia
6 miesięcy temu

Dziękuję za tą dawkę porannej wiedzy. Wywiad jest tak samo ważny jak badanie 🙂

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Kasia

Powiem nawet – bez wywiadu nie ma badania 😉

Agata
Agata
6 miesięcy temu

Ogromny zastrzyk usystematyzowanej i konkretnej wiedzy. Bardzo pomocne dla osób na początku swojej ścieżki zawodowej

Anna
Anna
6 miesięcy temu

Świetny materiał. Uświadamia jak istotna w pracy terapeuty jest diagnoza, prawidłowo ustalony plan pracy i ewaluacja jakiej musimy dokonać by terapia przynosiła zamierzone efekty.
Polecam do obejrzenia, jak i szkolenia Ortopodologia i Hipermobilność
„Rozwój daje radość”
Pozdrawiam😁

Marta
Marta
6 miesięcy temu

Super!
Dziękujemy za te darmowe materiały i dzielenie się wiedzą i doświadczeniem! 😊

Aneta
Aneta
6 miesięcy temu

usystematyzowanie postępowania 🙂

Marta
Marta
6 miesięcy temu

Bardzo dziękuję za przydatny material – niedlugo zaczynam prace jako masazystka i mysle ze bedzie to dla mnie fajny kierunek rozwoju!

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Marta

Powodzenia Marto!

Iwona
Iwona
6 miesięcy temu

fantastycznie usystematyzowany schemat działania!

kinga
kinga
6 miesięcy temu

Bardzo ciekawi i przedstawiony w przystępny sposób materiał. Pokazuje jak ważna jest dokładna diagnostyka i całościowe podejście do pacjenta, aby terapia była skuteczna.

Sylwia
Sylwia
6 miesięcy temu

Super Materiał 🙂 ogrom cennych informacji.

Joanna
Joanna
6 miesięcy temu

Bardzo fajnie i ciekawie przedstawiony artykuł. Duża dawka wiedzy 😊

Anna
Anna
6 miesięcy temu

jak zwykle krótko zwięźle i na temat:)

Karolina
Karolina
6 miesięcy temu

Bardzo dobry material, napisany w przystępny i prosty sposob,dzięki czemu też letwiejszy do zapamiętania,a wiedza w nim zawarta na pewno ułatwi i usystematyzuje badanie i diagnostyke każdego pacjenta. Bardzo dziękuję za te wartościowe informację.

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Karolina

Cudowna wiadomość, cieszę się, że ta wiedza Ci się przyda!

Marzena
Marzena
6 miesięcy temu

Witam – muszę przyznać że to sama kwintesencja usystematyzowanej wiedzy. Dziękuję

Ania
Ania
6 miesięcy temu

Pani Asiu, cudownie że dzieli się Pani swoją wiedza 🙂 Skończyłam podologię 4 lata temu i dopiero teraz odważyłam się otworzyć swój gabinet. Dzięki takim materiałom jak Pani mogę sobie nie tylko przypomnieć wiedzę ale i zdecydowanie się dokształcić. Ślicznie dziękuję !

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Ania

Miło to czytać, dziękuję!

Marzena
Marzena
6 miesięcy temu

Bardzo dobry materiał systematyzujący wiedzę.

Anna
Anna
6 miesięcy temu

Dziękuję bardzo za możliwość rozwijania wiedzy

Artur
Artur
6 miesięcy temu

Dobrze dobrana, usystematyzowana informacja nt diagnostyki wszak dobrze postawiona diagnoza to podstawa do terapii, świetny materiał do badania pacjentów :).

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Artur

Cieszę się, że się zgadzamy!

Ewa
Ewa
6 miesięcy temu

super wiedza

Irena
Irena
6 miesięcy temu

Profesjonalne podejście i empatia,usystematyzowanie uzyskanych informacji od pacjenta i wykorzystanie ogromu informacji od Ciebie Joasiu gwarancją sukcesu. Dziękuję bardzo i tylko muszę pamiętać żeby robić notatki o każdym pacjencie, bo pamięć czasem zawodzi.

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Irena

Czasem jest ciężko wygospodarować te kilka minut na dokumentację, ale naprawdę warto!

Arkadiusz
Arkadiusz
6 miesięcy temu

Interesujący, bardzo merytoryczny materiał. Teoria opisana wyczerpująco w 100%. Zabrakło w filmie przykładów diagnostyki – testów na pacjencie. Pozdrawiam

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Arkadiusz

Dziękuję za ten komentarz, podczas konferencji będę omawiać przypadki, więc mam nadzieje, że będziesz.

Anna
Anna
6 miesięcy temu

Bardzo dobry materiał i wielkie dzięki za to że dzieli się Pani swoją wiedzą nie chcąc nic w zamian, to teraz naprawdę mało spotykane.

Małgorzata
Małgorzata
6 miesięcy temu

Konkretna, usustematyzowana wiedza, polecam kurs Ortopodologia, który uzupełnia szczegółowo poruszany temat.

Natalia
Natalia
6 miesięcy temu

Jestem na początku swojej kariery i przedstawione treści dają inne spojrzenie, z którymi mogą borykać się nasi pacjenci.
Bardzo dobrze się Ciebie słucha 😊

Justyna
Justyna
6 miesięcy temu

Ciekawy materiał, super przedstawia krok po kroku jak rozpocząć pracę z pacjentem, na co zwrócić uwagę podczas wywiadu. Warto sobie spisać i kierować się tymi wskazówkami. Dzięki 🙂

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Justyna

Justyna, w ebooku, który juz do Ciebie wysłaliśmy masz gotowa ściągę – możesz sobie wydrukować i zerkać do niej, aby na pewno o wszystko zapytać, powodzenia!

Gośka
Gośka
6 miesięcy temu

Bardzo ciekawy wykład. Juz nie mogę się doczekać innych:)

Iga
Iga
6 miesięcy temu

Na pewno będę do tego wracała 😊bardzo przydatne informacje 🙂

Dorota
Dorota
6 miesięcy temu

Super zebrana wiedza i podana w przystępnej formie…dla mnie ważne było wybrzmienie informacji o stawie nie tylko kolanowym ale biodrowym oraz o wpływie ciąż.. kompleksowa diagnostyka usystematyzowana w prostej przystępnej formie…prosto, klarownie,profesjonalnie….

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Dorota

Dziękuje bardzo!

Mirek
Mirek
6 miesięcy temu

Super materiał 🙂 Dobrze i przejrzyście napisane 🙂

Miłosz
Miłosz
6 miesięcy temu

Bardzo przydatny materiał

Andżelika
Andżelika
6 miesięcy temu

Super bardzo dziękuję jak zawsze duża dawka wiedzy w pigułce. Joanna jesteś niesamowita!!

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Andżelika

Cieszę się, że Ci sie przyda!

Agnieszka
Agnieszka
6 miesięcy temu

Dobre przypomnienie i klarowny opis.

Wiola
Wiola
6 miesięcy temu

Dziękuję za materiały. Holistyczne spojrzenie, na człowieka – tylko to ma sens żeby skutecznie pomagać. Warto też zajrzeć do jamy ustnej, tam są często przyczyny np bólu kręgosłupa. Pozdrawiam

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Wiola

Często kończę na badaniu stawów skroniowo-żuchwowych, zwłaszcza, gdy ani ustawienie stóp, miednicy i kręgosłupa nie tłumaczy asymetrii obciążeń 🙂

Aneta
Aneta
6 miesięcy temu

Dziękuję
bardzo pomocny materiał 🙂

Kazimierz
Kazimierz
6 miesięcy temu

Świetny material

Kazimierz
Kazimierz
6 miesięcy temu

Świetny materiał

Kazimierz
Kazimierz
6 miesięcy temu

Świetny materiał i bardzo pomocny

Zdzisława
Zdzisława
6 miesięcy temu

Bardzo wartościowy materiał, ułatwiający postawienie prawidłowej diagnozy. Dziękuję za przekazaną wiedzę.

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Zdzisława

Dziękuję!

Kazimierz
Kazimierz
6 miesięcy temu

Bardzo pomocny materiał

witek
witek
6 miesięcy temu

jestem trenerem i często zauważam rózne dziwne ustawienia stóp u moich klientów , bardzo ciekawe jest ustalenie co je powoduje

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  witek

Niezależnie czy jesteś fizjo, podo czy trenerem – pracujesz z ludzkim ciałem, więc biomechanika jest tu królową!

Sandra
Sandra
6 miesięcy temu

Super materiał 😉 informacje pomogą w udoskonaleniu mojej pracy😉

Ella
Ella
6 miesięcy temu

Bardzo ciekawy material . Mam nadzieję, że będe mogła te wskazówki zastosowac najpierw dla siebie, bo „szewc bez butów chodzi” … Wprawdzie zmieniłam obuwie na sportowe i całkowicie zrezygnowałam ze szpilek ale statyka ciała nadal jest zaburzona i kk.dolne słabo funkcjonują. Dziękuję i serdecznie pozdrawiam

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Ella

Żeby móc dbać o innych musisz najpierw zadbać o siebie – jak w samolocie

Beata
Beata
6 miesięcy temu

każde spotkanie to coś nowego i ciekawego

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Beata

No widzisz, a mnie się wydaję, że tak dużo mówię o wywiadzie, a jednak nigdy dość.

Zosia
Zosia
6 miesięcy temu

bardzo fajny materiał-konkretnie na temat. Polecam obejrzeć. Moją uwagę przyciągnął -szczegółowy wywiad,zwrócenie uwagi na niemowlę(jego rozwój), analiza chodu i lejek.Niby proste i oczywiste-ale się o takich rzeczach zapomina.Przydatne nawet jak nie zajmuję się ludźmi.

joannastodolna@gmail.com
6 miesięcy temu
Reply to  Zosia

dziękuję!

Ewa
Ewa
6 miesięcy temu
Magdalena Korycka
6 miesięcy temu
Reply to  Ewa

Ewo napisz jakie lekcje wyciągasz z materiału

Iwona
Iwona
6 miesięcy temu

Dziękuje Joasiu, super wiedza w pigułce, jesteś niesamowitą osobą dzielącą się dużym doświadczeniem z pasją i chęcią przekazania jak najwięcej wiedzy praktycznej a nie tylko suchej teorii. Pozdrawiam:)))

Ewa
Ewa
6 miesięcy temu

Bardzo ciekawy materiał.Jestem podologiem z krótkim stażem i część materiału napewno wdrożę w swojej praktyce..Napewno udoskonalę wywiad z pacjentem .Dziękuję i pozdrawiam

Grzegorz
Grzegorz
6 miesięcy temu

Bardzo ciekawie i w sposób prosty przedstawiony problem.