Joanna Stodolna-Tukendorf
Joanna Stodolna-Tukendorf

Zaburzenia podparcia I promienia stopy

Przed Tobą omówienie zagadnień związanych z zaburzeniami podparcia pierwszego promienia stopy. W poprzednim materiale podkreśliłam, że podczas analizy chodu konieczna jest wiedza na temat dodatkowych ruchów wprowadzanych przez wady stóp. Nawet jeśli coś nie jest widoczne na pierwszy rzut oka, nie znaczy, że tego tam nie ma. Ukryte wady stopy o charakterze wrodzonym to powszechne przypadłości, które powodują właśnie zaburzenia podparcia pierwszego promienia stopy.

Poznaj wady powodujące zaburzenia podparcia pierwszego promienia.

Pierwszy promień stopy to nie tylko paluch i pierwsza kość śródstopia. To wszystkie pozostałe kości przyśrodkowego szeregu – klinowata przyśrodkowa, łódkowata i skokowa. Wadami, które powodują zaburzenia podparcia tej struktury są:

  • Stopa Rothbarta
  • Stopa Mortopna (występująca samoistnie lub z palcem Mortona)
  •  Kombinacje obu powyższych

Stopa Rothbarta i jej znaczenie dla biomechaniki

Stopa Rothbarta (Primus Metatarsus Elewatus/Supinatus) to wrodzona wada genetyczna, której istotą jest niepełna rotacja głowy i szyi kości skokowej, a także jej nieprawidłowy kontakt ze szczytem kości piętowej. Zaburzenie powoduje zatem, że w pozycji neutralnej tyłostopia, kość skokowa ustawia się w supinacji, co wymusza rotację zewnętrzną pierwszego promienia stopy. Dlatego u osób ze Stopą Rothbarta zauważyć można charakterystyczne podnoszenie się palucha. Stąd właśnie łacińska nazwa.

Stopa z tym zaburzeniem jest niestabilna. Łuk podłużny jest bardzo elastyczny – wyższy podczas siedzenia i odciążania stopy, a niższy w trakcie pełnego obciążenia. Sugeruje to występowanie płaskostopia. Jednak w trakcie testów dynamicznych, podczas badania na podoskopie czy plantografie, zauważysz, iż jest to stopa pozornie płaska bądź płaska-elastyczna.

Analiza dynamiczna Stopy Rothbarta 

Podczas analizy dynamicznej Stopy Rothbarta możesz stwierdzić, iż:

  • w fazie kontaktu pięty z podłożem dochodzi do silnego supinacyjnego uderzania zewnętrzną krawędzią pięty o podłoże
  • w fazie mid stance pojawia się pronacja
  • w fazie odbicia zauważalna jest nadmierna pronacja i zwiększona rotacja zewnętrzna całej kończyny dolnej

Czy zdarza Ci się, że przychodzą do Ciebie pacjenci z bólem w obrębie rozcięgna podeszwowego, ścięgna Achillesa czy Shin Splint? Stopa Rothbarta  często jest jedną z przyczyn tych zespołów przeciążeniowych! Dlatego podczas procesu diagnostycznego zwracaj uwagę na pierwszy promień stopy, który może nakierować Cię na ukrytą wadę męczącą Twojego pacjenta.

Stopa Mortona i jej znaczenie dla biomechaniki

Z nazwiskiem Mortona łączą się trzy wady stóp: Palec Mortona, Nerwiak Mortona oraz Stopa Mortona. Chociaż nazwisko jest to samo, nie zostały odkryte przez tę samą osobę. To jedna z tych ciekawostek, które zawsze zadziwiają mnie w zagadnieniach związanych ze stopą. Dzisiaj skupię się na Stopie Mortona, a zatem zespole okrytym przez dr. Dudleya J. Mortona.

Według szacunków ze Stopą Mortona boryka się od 25 do 27% populacji. To anatomiczna wada wrodzona, która polega na skróceniu i przeroście pierwszej kości śródstopia. Podczas badania radiologicznego widoczne jest, że osoby ze Stopą Mortona mają pierwszy staw śródstopno-paliczkowy usytuowany bliżej pięty, niż drugi. 

Pamiętaj! Oczywiście nie każdy z pacjentów będzie miał widoczny drugi palec dłuższy od palucha. Palec Mortona nie musi współwystępować ze Stopą Mortona. Często w badaniu manualnym stwierdzam prawidłową długość palców – od największego do najmniejszego – nawet pomimo tego, że druga kość śródstopia jest znacząco dłuższa od pierwszej.

Co mam na myśli mówiąc o znaczącej różnicy? Według Mortona już 2 milimetry zmiany stosunków długości pierwszego i drugiego promienia ma wpływ na biomechanikę stopy. Aby jednak dokonać tak precyzyjnego pomiaru musiałabym każdego pacjenta poddawać badaniu radiologicznemu. W gabinecie niekoniecznie mam taką możliwość – Ty zapewne również. Dlatego podczas badania manualnego przyjęło się, że  gdy różnica wynosi 5 milimetrów i więcej, możesz zdiagnozować Stopę Mortona.

Badanie Stopy Mortona

Wykonany rentgen stopy jest najlepszym sposobem na to, by czarno na białym oznaczyć wysokość stawów. Jedna nie zawsze pacjent posiada takie badanie – wtedy koniecznie jest zlokalizowanie stawów śródstoplno-paliczkowych (pierwszego i drugiego) podczas badania manualnego. Następnie musisz oznaczyć ich umiejscowienie w pozycji neutralnej.

Stopa Mortona – biomechanika

Stopa Mortona może powodować szereg zmian – nie tylko dla samej stopy, ale również dla kończyny dolnej.

Podczas powolnego chodu, w fazie przetaczania i odbicia, większość obciążenia przejmowana jest przez dłuższą drugą kość śródstopia i drugi palec. Nic więc dziwnego, że w trakcie chodzenia pacjent nierzadko boryka się z modzelami, które mogą być pierwszym sygnałem wskazującym na występowanie Stopy Mortona. To oczywiście nie wszystko. Dochodzi także do młoteczkowatego ustawienia drugiego palca, a czasem także nadmiernego i bolesnego rogowacenia podpaznokciowego drugiego palca.

W trakcie szybkiego chodu oraz biegu dochodzi z kolei do odbicia się z palucha! Jest to konieczne, by ruch propulsji był skuteczny.

Jak zatem można odpowiednio dociążyć skrócony pierwszy promień stopy?

Stopa z tą wadą zmuszona jest do wykonania pronacji w większym stopniu niż normalnie – to tak zwana hiperpronacja. Jednak by mogło do tego dojść, cała kończyna dolna musi wykonać rotację zewnętrzną, która przy wyprostowanym kolanie zachodzi w stawie biodrowym. Podczas obserwacji pacjenta zauważysz zatem tak zwane smagnięcie pięty w momencie odbicia.

Dodatkowe ruchy nie biorą się oczywiście znikąd. Mają one na celu przedłużenie kontaktu pierwszego promienia z podłożem, cofnięcie i wyeliminowanie wystawienia dłuższej drugiej kości śródstopia.

Kiedy przyjrzysz się dynamicznej odbitce plantograficznej Stopy Mortona zauważysz zwiększony nacisk na drugą głowę kości śródstopia, przyśrodkową krawędź stawu śródstopno-paliczkowego, a także opuszki palucha. W tym właśnie miejscach będą powstawały charakterystyczne modzele, a nawet odciski. Nierzadko zdarza się, że na skutek zmiany punktu odbicia, pacjent boryka się z onycholizą paznokcia palucha bądź paznokciem wrastającym.

Podsumowując! By Stopa Mortona była w stanie wykonać efektywną propulsję, musi dojść do nadmiernej pronacji i rotacji zewnętrznej. Pronacja zachodzi w stawach stopy, rotacja natomiast w stawie biodrowym.

Zaburzenia wyższych pięter narządu ruchu

Pamiętasz, że na początku wspominałam o tym, iż zaburzenia pierwszego promienia prowokują nie tylko problemy w obrębie samej stopy, ale także na wyższych piętrach narządu ruchu? Pierwszy promień decyduje o prawidłowym ustawieniu stóp w statyce, jednak przede wszystkim o sposobie pracy w dynamice. Jest zatem odpowiedzialny za prawidłowe przetaczanie stóp w trakcie chodu/biegu. Wpływa na dynamikę poruszania się.

W przypadku chodu ze zwiększoną pronacją i przeniesionym przyśrodkowo punktem odbicia, dochodzi do wyważenia palucha ze stawu śródstopno-paliczkowego. W efekcie u pacjenta zaobserwować możesz stan zapalny, wcześniej występujące zmiany zwyrodnieniowe, a także bardzo często współistniejący paluch koślawy. Taka praca stopy powoduje przeciążenie rozcięgna podeszwowego czy ścięgna Achillesa. Dodatkowo koślawienie stawu skokowego i kolanowego z każdym krokiem może prowokować przeciążenie przyczepów przywodzicieli uda, a zatem zapalenie gęsiej stópki.

Z kolei w przypadku zwiększonej rotacji zewnętrznej w stawie biodrowym pacjent będzie borykać się z zespołami bólowymi przeciążeniowymi zarówno bocznego pasma biodrowo-piszczelowego, jak i stawów krzyżowo-biodrowych, więzadeł miednicy i zespołu mięśnia gruszkowatego, który ulega nadmiernemu napięciu. Niestety tuż pod mięśniem gruszkowatym znajduje się gałąź nerwu kulszowego. Stale podrażniana gałąź może imitować objawy rwy – w tym przypadku mówi się jednak o rwie gruszkowatej.

Leczenie zaburzeń podparcia pierwszego promienia stopy

Nieważne czy masz do czynienia ze Stopą Mortona czy stopą Rothbarta – leczenie zawsze jest nieoperacyjne. Możesz się pewnie domyślić, że w omawianym dziś przypadku nie wystarczy rozluźnienie, relaksacja i terapia punktów spustowych samego mięśnia gruszkowatego. Tutaj konieczne jest spowodowanie zmiany biomechaniki stopy! W tym celu musisz wykonać prawidłowe badanie fizjoterapeutyczno-ortopodologiczne, a następnie na jego podstawie stworzyć odpowiednie wkładki korygujące. Wkładki umożliwiają wyeliminowanie dodatkowych ruchów stopy i kończyny dolnej, które wynikają z budowy anatomicznej pacjenta. Pamiętaj jednak, że w przypadku zespołów bólowych przeciążeniowych czy też kontuzji, konieczne jest prowadzenie równolegle terapii manualnej, szeroko pojętej terapii tkanek miękkich a nawet terapii wisceralnej.

Zapraszam do  komentowania!

4.7 6 votes
OCEŃ ARTYKUŁ
Zapis
Powiadom o
guest
48 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
Inline Feedbacks
View all comments
Anna
Anna
3 miesięcy temu

jak zwykle mega materiał:)

Piotr
Piotr
3 miesięcy temu

A jakieś ćwicz.na płaskostopie poprzeczne macie?

Monika
Monika
3 miesięcy temu

Świetny materiał 🙂

Elżbieta
3 miesięcy temu

Ciekawe materiały

Irena
Irena
3 miesięcy temu

Stopa Mortona i stopa Rothbarta tak różne a jednak mają coś wspólnego. Dziękuję Joasiu za kolejny ciekawy materiał, dzięki Tobie coraz bardziej lubię stopy 😉

joannastodolna@gmail.com
Joanna
3 miesięcy temu
Reply to  Irena

Bardzo mnie to cieszy!

Justyna K.
Justyna K.
3 miesięcy temu

Świetny materiał, znów porzadna dawka praktycznej wiedzy, która ułatwia pracę w gabinecie! Dziękujemy!

Joanna
Joanna
3 miesięcy temu

Wielkie Dzięki 😁 Kolejna dawka świetnego materiału ✌️

Kasia
Kasia
3 miesięcy temu

Wow ! Jestem oświecona !!! 😀 O swoich Mortonach wiem od dawna, ale skąd moja rotacja w biodrze dowiedziałam się dziś 🙂 dziękuję bardzo, bardzo za kolejną dawkę wiedzy 🙂

joannastodolna@gmail.com
Joanna
3 miesięcy temu
Reply to  Kasia

Czasem wystarczy, aby ten jeden puzzel wskoczył na miejsce

Bożena
Bożena
3 miesięcy temu

W prosty zrozumiały sposób przedstawione zagadnienia,bardzo ciekawe informacje. Wreszcie dowiedziałam się co u mnie jest powodem zmiany ustawienia stóp. Bardzo ciekawa jestem kolejnych wykładów. Pozdrawiam,

Iwona
Iwona
3 miesięcy temu

Dziękuję! jak zwykle się nie zawiodłam- bardzo wartościowy materiał

Aga
Aga
3 miesięcy temu

Dziękuję za przypomnienie jak ważna jest elementarna wiedza (zakresy r) zanim przejdziemy do leczenia. Pozdrawiam

Last edited 3 miesięcy temu by Aga
Magda
3 miesięcy temu

Dużo cennych informacji. O stopień Rothbarta nigdy nie słyszałam! Dziękuję serdecznie za ten materiał.

Iwona
Iwona
3 miesięcy temu

Bardzo dobrze ze Pani Joanna zajęła się stopami. Bardzo tego brakowało. Wspaniałe jest tez takie szerokie spojrzenie na problem stop bo najczęściej jest to kojarzone tylko z odcinkiem poniżej ścięgna Achillesa. Bardzo ciekawa jest możliwość połączenia szerokiej wiedzy Fizjo z możliwością korekcji wkładkami. Potrzeba tu dużej wiedzy ale rozumiem ze p Joanna moze nas tu dokształcić🙂. Sprawę utrudnić moze kupno czy moze leasing? Aparatury , ale moze po trochu da się to zrobić … Bardzo dziękujemy także za możliwość darmowego zdobywania tej wiedzy

joannastodolna@gmail.com
Joanna
3 miesięcy temu
Reply to  Iwona

Ja też się cieszę, że odkryłam ten obszar. Niedoceniany a bardzo znaczący.

Małgorzata
Małgorzata
3 miesięcy temu

Duża dawka wartościowej wiedzy! 😀 Dziękuje za dostęp do tych materiałów 🙂
przez przypadek wcisnęłam 4 gwiazdki zamiast 5 :/ niestety nie da się cofnąć 🙁

Lidka
Lidka
3 miesięcy temu

Dziekuje za bardzo wartościową wiedze

Ewa M
Ewa M
3 miesięcy temu

Super materiał. Przyda się w pracy . Mega informacji. Joasiu jesteś wielka.♥️♥️

joannastodolna@gmail.com
Joanna
3 miesięcy temu
Reply to  Ewa M

Cieszę się, że mogę się dzielić swoim doświadczeniem

Agnieszka
Agnieszka
3 miesięcy temu

Super

Patrycja
Patrycja
3 miesięcy temu

Rewelacja 🙂 uwielbiam tu być, czytać, słuchać i codziennie się uczyć🙂

joannastodolna@gmail.com
3 miesięcy temu
Reply to  Patrycja

Dziękuję! <3

Zdzisława
Zdzisława
3 miesięcy temu

Materiał przedstawiony w interesujący sposób. Do wykorzystania w praktyce. Dziękuję za cenne informacje.🙂

Martyna
Martyna
3 miesięcy temu

Rewelacja:).

Barbara
Barbara
3 miesięcy temu

👍

Justyna
Justyna
3 miesięcy temu

Cenne informacje. Spora dawka wiedzy.

Małgorzata
Małgorzata
3 miesięcy temu

Super, krótko ale rzeczowo i na temat. Super materiał.

Agnieszka
Agnieszka
3 miesięcy temu

Dziękuję, interesujący wykład, jestem ciekawa ciągu dalszego. Na samym spodzie ciała są stopy, które determinują rozkład napięcia w górze podczas ppdparcia. Ważne!

Marta
Marta
3 miesięcy temu

Super materiał jak zwykle pełen nowości😁

joannastodolna@gmail.com
3 miesięcy temu
Reply to  Marta

Dziękuję!

Anastazja
Anastazja
3 miesięcy temu

W końcu światło w tunelu bo opisane przypadłości są zbliżone do tych z którymi borykam się na co dzień, a żaden fizjoterapeuta do tej pory nie pomógł ani ortopeda

Justyna
Justyna
3 miesięcy temu

Jak zwykle materiał super przygotowany, aż przyjemnie się dokształcać 🙂

joannastodolna@gmail.com
3 miesięcy temu
Reply to  Justyna

Dziękuję, cieszę się, że Ci się podoba

Martyna
3 miesięcy temu

Świetny materiał, sama jako fizjo toczę walkę z plaskostopiem. Dzięki!

Beata
Beata
3 miesięcy temu

super, a jak pobrać e booka?

Marzena
Marzena
3 miesięcy temu

Bardzo fajny materiał 🙂

Klaudia
Klaudia
3 miesięcy temu

Świetny materiał 🙂

Joanna
Joanna
3 miesięcy temu

Czytam zawsze z przyjemnością Pani materiały, przyznam iż to właśnie Pani zaciekawiła mnie tematem stopy który z pozoru wydawał się mniej istotny.

Renata
Renata
3 miesięcy temu

Bardzo dokładnie opisane rozpoznanie i zróżnicowanie.
🤗

Lucyna
3 miesięcy temu

Dziękuję, ciekawy materiał, inspirujący przekaz

Agnieszka
Agnieszka
3 miesięcy temu

Dziękuję

Patrycja
Patrycja
3 miesięcy temu

Super material.

Ola
Ola
3 miesięcy temu

Niesamowite jest to, na jak wiele struktur oddziałuje ustawienie stóp!
Jest to na prawdę fascynujący temat, wart zdecydowanie dużej uwagi 🙂
Dziękuję raz jeszcze za ogromną dawkę wiedzy!

Magda
Magda
3 miesięcy temu

Uświadomiłaś mi jak ważny jest wpływ ustawienia stopy na pracę stawów i mięśni położonych wyżej

Ania
Ania
2 miesięcy temu

W bardzo przystępny sposób opisane zmiany w biomechanice chodu spowodowane wadami stóp

Andżelika
Andżelika
13 dni temu

Za każdym razem warto sięgnąć po taką mega dawkę wiedzy 🙂 Dziękuję

Ania
Ania
8 dni temu

Dzień dobry, mam pytanie dotyczącą stopy Rothbarta czy oprócz diagnostyki w gabinecie można zalecić pacjentowi jakąś dodatkową diagnostykę, która potwierdzi ten rodzaj stopy, np., rentgen czy wizyta u ortopedy? I drugie pytanie czy przy stopie Rothbarta i tym unoszącym się paluchu będą też powstawać wrastające paznokcie?