Joanna Stodolna-Tukendorf

Wady stóp a jazda na nartach

Stopy odgrywają kluczową rolę w sportach narciarskich. Tak naprawdę zjeżdżamy nie na nartach, a właśnie na stopach. Warto o tym pamiętać badając stopy swoim pacjentom – amatorom sportów zimowych. Wady stóp powodują przeciążenia w wyższych piętrach narządu ruchu i stają się znaczącym czynnikiem chorób przeciążeniowych narządu ruchu. Jakie wady stóp są częste, a mimo to rzadko diagnozowane? Jak wpływają na pracę kończyn dolnych? W czym pomagają wkładki ortopedyczne? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w tym artykule. Sprawdźmy – wady stóp a jazda na nartach.

WADY STÓP

Zaburzenia budowy stóp, często dość lekceważąco traktowane w wieku dziecięcym i rozwojowym, mogą znacznie zaburzać pracę całego narządu ruchu. Przede wszystkim wady stóp zaburzają funkcję chodu. Wywołują niekorzystne przeciążenia w wyższych piętrach narządu ruchu. Wpływają na dynamikę ruchu oraz znacząco obniżają bezpieczeństwo i efektywność uprawiania narciarstwa zjazdowego i biegowego.

Wyróżniamy takie wady stóp jak koślawość, szponowatość, stopy płaskie lub wydrążone, paluchy koślawe, kombinacje powyższych wad oraz wady ukryte o charakterze subklinicznym.

Ukryte wrodzone wady stóp zostały opisane przez Mortona i Rothbarta, stąd często używane nazwy: stopa Mortona, stopa Rothbarta. Cechą charakterystyczną jest ich ujawnianie się podczas obciążania dynamicznego lub podczas badania specyficznymi testami. Z tego powodu są one albo niezauważane albo lekceważone – nawet przez specjalistów.

NERWIAK MORTONA I STOPA MORTONA

Nazwisko Mortona przede wszystkim kojarzy się z opisanym przez niego nerwiakiem. Nerwiak Mortona ma charakter anomalii anatomicznej –  gałąź boczna nerwu podeszwowego jest zrośnięta z gałęzią przyśrodkową, powodując zwiększenie wymiaru poprzecznego nerwu. Nerwy usytuowane w ograniczonej przestrzeni  międzykostnej ulegają kompresji przez otaczające je tkanki, tworząc zespół cieśni. Wyczuwalny jest guzek w obrębie podeszwy stopy, najczęściej pomiędzy trzecim a czwartym palcem. Występuje piekący ból i drętwienia pomiędzy trzecim a czwartym palcem stopy, ale również pomiędzy pozostałymi palcami, szczególnie podczas obciążania.

Stopa Mortona, potocznie nazywana grecką jest anatomiczną wadą wrodzoną, która polega na skróceniu i przeroście pierwszej kości śródstopia. Zwykle występująca obustronnie. Według różnych źródeł stopa Mortona występuje u 10-50% populacji. Objawy są widoczne „gołym okiem” – staw śródstopno-paliczkowy palca II jest bardziej wysunięty niż I, a pierwsza przestrzeń międzypaliczkowa jest dłuższa niż druga.  Występuje również obniżenie łuku poprzecznego stopy oraz hipermobilność pierwszego segmentu śródstopia. Pojawiają się modzele pod głową II i III kości śródstopia oraz na przyśrodkowej powierzchni palucha i stawu śródstopno-paliczkowego I.

Stopa Mortona powoduje zmniejszenie obciążania palucha. W trakcie stania i wolnego chodu dochodzi do obciążania głowy II kości śródstopia. Oderwanie pięty od podłoża (propulsja) zachodzi właśnie poprzez odbicie z dłuższej II kości śródstopia i palca II. Podczas szybkiego chodu bądź biegu, w fazie odbicia zmniejszony kontakt i brak podparcia przyśrodkowego przedziału stopy na podłożu, wymusza konieczność ustawiania się stopy w pronacji lub koślawości lub/i rotacji zewnętrznej. Pronacja zachodzi w stawach stopy oraz w stawie biodrowym.

STOPA ROTHBARTA

Jest wadą wrodzoną, rozwija się w 8-9 tygodniu rozwoju płodowego. Powstaje w wyniku niepełnego procesu torsji szyi i głowy kości skokowej oraz nieprawidłowego kontaktu ze szczytem kości piętowej i kością klinową. Następstwem klinicznym rotacji zewnętrznej (supinacji) kości skokowej jest  nieprawidłowe ustawianie przyśrodkowego przedziału stopy.

Dla porównania stopa prawidłowa w odciążeniu – oś kości skokowej ustawiona jest wertykalnie i paluch przylega do podłoża. Natomiast stopa Rothbarta w odciążeniu – kość skokowa ustawia się w supinacji i prowokuje rotację zewnętrzną kości łódkowatej, klinowatej i I kości śródstopia, a w efekcie elewację palucha.

NASTĘPSTWA OBECNYCH WAD STÓP W NARZĄDZIE RUCHU

Niedostateczne podparcie głowy pierwszej kości śródstopia i związana z tym hiperpronacja stopy bądź koślawość w fazie podparcia, skutkuje zaburzeniami:

  • w obrębie samej stopy,
  • w układzie kostno-szkieletowym i tkankach miękkich wyższych pięter narządu ruchu,
  • zaburzeniami propriorecepcji, łącznie z nieprawidłową stymulacją centralnego układu nerwowego.
NOWE TECHNIKI JAZDY NA NARTACH WYMAGAJĄ KOREKTY WAD STÓP

Współczesne techniki jazdy w narciarstwie zwróciły uwagę na znaczenie pracy stóp i konieczność korekty ich wad.

Wprowadzenie do narciarstwa zjazdowego techniki jazdy na krawędziach, a do narciarstwa biegowego kroku łyżwowego wymaga doskonałego przylegania stopy do podeszwy buta. Dodatkowo wymusza aktywną pracę przyśrodkowej krawędzi stopy, w tym palucha! Zadanie polega na tym, aby jak najbardziej precyzyjnie przekazać siłę nacisku stopy na przyśrodkową część podeszwy buta, a tym samym na krawędź wewnętrzną narty.

W celu kompensacji i wyrównywania wad kończyn dolnych, u narciarzy stosowano różne regulacje cholewki butów, głównie tzw. canting, który niwelował koślawość lub szpotawość kolan. Jednak w technice jazdy na krawędziach nieodpowiedni canting cholewki buta wręcz utrudnia wprowadzenie narty w ślizg na krawędzi i wymaga zwiększenia kąta pochylenia kolan „na stok”, za czym idzie przeciążenie.

Przy wadach stóp nie wystarczy wykonanie precyzyjnie dopasowanych do stopy wkładek w sklepie sportowym. Takie wkładki  odwzorowują istniejącą wadę, ale nie korygują jej.

INDYWIDUALNE WKŁADKI ORTOPEDYCZNE – BEZPIECZNE ROZWIĄZANIE DLA NARCIARZA

W wadach stóp wkładka korygująca pozwala:

  • Utrzymać oś podudzia – pięta.  Bez powstawania kątowego odchylenia pięty.
  • Precyzyjnie przenosić siły nacisku ze stopy na przyśrodkową krawędź buta bez konieczności nadmiernej pracy kolan.
  • Zniwelować istniejące, często odmienne wady i różnice w budowie prawej i lewej stopy.

Istniejące w sklepach sportowych systemy wykonywania wkładek do buta wewnętrznego nie rozwiązują tego problemu głównie z trzech powodów:

  • Stopę narciarza badamy pod kątem ewentualnych wad, zatem przeprowadzamy szczegółowe badanie stóp w gabinecie podologii ortopedycznej.
  • Wkładki muszą być konstruowane przez specjalistów fizjoterapeutów, którzy mają wiedzę z zakresu podologii ortopedycznej. Dzięki temu mamy pewność, że zostanie uwzględniona korekta istniejących zaburzeń stóp.
  • Wykonujemy indywidualne wkładki do lewej i prawej stopy. Bardzo możliwe, że korekty będą się różnić.

Warto edukować  swoich pacjentów – narciarzy pod kątem bezpiecznej jazdy na nartach dla narządu ruchu. skutecznie diagnozować wady stóp, nawet te wydawałoby się rzadkie, aby prawidłowo wykonać indywidualną wkładkę ortopedyczną, która w przeciwieństwie do zwykłych wkładek nie tylko podtrzymuje stopę, ale również koryguje.

Po więcej darmowej wiedzy zapraszamy na naszego Facebook’a.

Joanna Stodolna-Tukendorf

Joanna Stodolna-Tukendorf

Potrzebujesz wskazówki lub porady dotyczące promocji i marketingu gabinetu podologicznego? Skontaktuj się z nami, aby dowiedzieć się więcej. Sprawdź, co możemy dla Ciebie zrobić.

Wywiad podologiczny

Udostępnij artykuł znajomym

Share on facebook
Share on linkedin
Share on twitter
Share on email

Dodaj komentarz

avatar
  Zapis  
Powiadom o