• Terapia palucha koślawego, która zaskoczy Twoich pacjentów

    Terapia palucha koślawego, która zaskoczy Twoich pacjentów

    Paluch koślawy potocznie nazywany haluksem jest dobrze znaną deformacją stóp. Pacjenci, którzy obserwują postępującą krzywiznę śmiertelnie boją się operacji, ale jednocześnie zwlekają z wizytą u specjalisty, jakby czekali aż ból uniemożliwi im sprawne poruszanie się. Na szczęście dziś możemy pomóc pacjentom nieinwazyjnie, a operację potraktować jako ostateczność.

    Wokół haluksów namnożyło się mnóstwo mitów. Pacjenci najczęściej czerpią wiedzę z Internetu, który tylko je powiela, co często wykorzystują producenci różnych aparatów, nie mających nic wspólnego ze skuteczną terapią. Ważne jest edukowanie pacjentów zarówno w kontekście przyczyn powstawania palucha koślawego, jak i metod terapeutycznych.

    W artykule znajdziesz odpowiedzi na dwa kluczowe pytania:

    • Jakie są czynniki predysponujące do powstawania haluksów?
    • Jak skutecznie i nieinwazyjnie pomóc pacjentom?


    O czym musisz wiedzieć przed badaniem stóp pacjenta?

    Paluch koślawy tzw. „hallux valgus” to deformacja na poziomie pierwszego promienia stopy i stawu śródstopno-paliczkowego palucha, której objawem jest jego koślawe ustawienie.

    Haluksy są wadą wrodzoną, jeśli człowiek rodzi się z paluchem w koślawym ustawieniu. W przypadku pojawienia się deformacji w późniejszym wieku, najczęściej pacjent „wypracował” ją samodzielnie. Dziedziczymy określoną architekturę stopy, która predysponuje do wystąpienia palucha koślawegow sprzyjających warunkach. W dużym stopniu od naszych pacjentów zależy, czy wada się rozwinie czy też nie. Natomiast naszą rolą jest edukowanie ich na ten temat i zachęcanie do profilaktyki.

    Czynniki predysponujące do powstania haluksów:

    • Zewnętrzne:
      • twarde, płaskie nawierzchnie
      • nieodpowiednie obuwie: buty na wysokim obcasie lub czółenka z wąskim noskiem, które ustawiają stopę w nienaturalny sposób.

    Co robią stopom buty na wysokim obcasie?

    • Przy 4 cm obcasie obciążenie na przodostopie zmienia się z 43 na 57%, natomiast już przy 7 cm obcasie obciążenie na głowy kości śródstopia wynosi 75% masy ciała, co powoduje przeciążenie przodostopia i obniżenie poprzecznego łuku stopy.
    • Pod głowami 2, 3 i czasami 4 kości śródstopia powstają charakterystyczne modzele i odciski.
    • Stale podniesiona pięta prowadzi również do przetrwałego przykurczu mięśnia trójgłowego łydki i ścięgna Achillesa, które poprzez taśmę powięziową tylną łączy się z rozcięgnem podeszwowym i pociąga w dół głowy kości śródstopia, tym samym obniżając łuk poprzeczny i powodując młotkowate ustawienie palców.

    Co robią stopom buty z wąskim noskiem?

    • Z kolei buty z wąskimi noskami powodują odwiedzeniowe (koślawe) ustawienia palucha i przywiedzeniowe ustawienie pozostałych palców. W sytuacji, gdy paluch jest ustawiony w przymusowej, koślawej pozycji, bez możliwości odwodzenia, z zablokowaniem pracy mięśnia odwodziciela palucha, wówczas mięśnie: zginacz długi palucha i prostownik długi palucha przyczepiające się do paliczka dalszego palucha działają jak cięciwa łuku, pociągając jego część dystalną ku tylno-zewnętrznemu brzegowi stopy, tym samym wyważając staw śródstopno-paliczkowy palucha z każdym krokiem i z każdym odbiciem od podłoża.

     

    • Wewnętrzne:
      • hipermobilność konstytucjonalna – to wrodzona, uogólniona, samoistna, wiotkość torebek i więzadeł stabilizujących stawy, powodująca zwiększony, w odniesieniu do normy, zakres ruchów stawów organizmu. Stawy w HK, w porównaniu do ogólnie przyjętych norm dla wieku, płci i rasy, wykazują nadmierny zakres ruchu. HK rozpoznaje się wówczas, gdy większość stawów w organizmie człowieka, w tym również stawów kręgosłupa, wykazuje nadmierny zakres ruchomości. Ponadto w HK obserwuje się zespół różnych zaburzeń współtowarzyszących, występujących w narządach i tkankach o znacznej zawartości kolagenu.
      • palec i stopa Mortona – mamy do czynienia z dłuższym od palucha palcem drugim, a w stopie Mortona również relatywnie dłuższą drugą kością śródstopia. Taki układ przodostopia powoduje zmianę biomechaniki chodu, odbicie z przyśrodkowej krawędzi palucha. Więcej na temat stopy Mortona przeczytasz tutaj.
      • stopa pronacyjna wg Rothbarta – polega na nieprawidłowym ustawieniu kości skokowej, co z kolei powoduje uniesienie pierwszego promienia – widoczne jedynie w odciążeniu. To powoduje m.in. nadmierną pronację, pozorne płaskostopie.

    Podsumowując, jeśli pacjent ma określoną architekturę stopy i dodatkowo nosi nieodpowiednie obuwie, najpewniej będzie miał haluksy. Inna osoba o innej konstrukcji stopy, nosząc buty na wysokich obcasach tego problemu może nie mieć.

    Terapia palucha koślawego (haluksów)

    Po badaniu stóp i postawieniu diagnozy, przychodzi moment, gdy musimy zaproponować pacjentowi terapię. W przypadku haluksów może to być fizjoterapia manualna, funkcjonalna, powięziowa, kinesiotaping i/lub noszenie indywidualnych wkładek ortopedycznych. Chciałabym się skupić szczególnie na tej ostatniej metodzie.

    Wkładki korygujące w przypadku haluksów

    To nie jest tak, że gdy widzimy paluch koślawy u pacjenta, automatycznie zalecamy wykonanie wkładek ortopedycznych. Czasami najpierw musimy popracować nad wzmocnieniem odpowiednich partii mięśni w trakcie terapii manualnej lub dobrać odpowiednie ćwiczenia do systematycznego wykonywania w domu. Dopiero później możemy włączyć wkładki, które są doskonałym uzupełnieniem, a potem kontynuacją terapii.

    Każda wkładka korygująca uwzględnia specyfikę stopy pacjenta. Są wykonywane z materiałów o odmiennych właściwościach od amortyzujących przez odciążające, podtrzymujące, podpierające, ale dające podpór dynamiczny umożliwiający prace stóp.

    Co więcej wkładki takie są termoformowalne, co oznacza, że w przypadku poprawy czy wszelkich zmian, możemy je uformować na nowo. Dodatkowo taka wkładka posiada powłokę pokrytą nanocząsteczkami srebra, która przeciwdziała rozwojowi drobnoustrojów. Ich codzienne noszenie, w połączeniu z systematycznym wykonywaniem ćwiczeń zaleconych przez fizjoterapeutę, może uchronić przed koniecznością przeprowadzenia operacji.

    W swojej praktyce zawodowej mam przykłady pacjentów, którzy mimo, że nie wykonywali zaleconych ćwiczeń w domu, nosili wkładki korygujące i odczuwali wyraźną poprawę w zakresie dolegliwości bólowych, jak również widoczne było zatrzymanie się powstawania deformacji.

    ***

    Jeśli zastanawiasz się nad tym, czy rzeczywiście wkładki poprawiają pacjentom komfort chodzenia, niwelują ból i powstrzymują rozwój wady, zachęcam Cię do przeczytania historii jednej z naszych pacjentek. Często do niej wracamy, ponieważ ten przypadek szczególnie pokazuje, jak bardzo są skuteczne: Historia Pani Ani – mam zdrowe stopy, znów jestem wolna!

    Jeśli chcesz nauczyć się samodzielnie projektować indywidualne wkładki ortopedyczne, skontaktuj się z nami. Prowadzimy kursy i szkolenia z diagnostyki i terapii stóp. Napisz do nas: biuro@propedis.pl lub zadzwoń: +48 516 025 020.

    Autor: dr n. med. Joanna Stodolna-Tukendorf, fizjoterapeuta, ortopodolog, trener Pro Pedis Sp. z o.o.

    Zostaw odpowiedź →

Napisz komentarz

Anuluj komentarz